Bayramözü Köyü Hafıza Atlası, Kaman/Kırşehir'e bağlı, eski adı Merdeşe olan köyün tarihini, arşiv belgelerini, yer adlarını, aile kayıtlarını ve köylülerin anlatılarını tek bir dijital çatı altında toplayan bir platformdur. Hedef kitle iki gruptur: şehirlerde ve yurt dışında yaşayıp köyle bağını sürdürmek isteyen köylüler ve köyün geçmişini kaynağıyla öğrenmek isteyen araştırmacılar. Projeyi kendi ürünümüz olarak tasarladık, geliştirdik ve içerik araştırmasını da biz yürüttük.

Proje bağlamı ve ihtiyaç

Köyün hafızası dağınıktı: Osmanlı arşivindeki defterler, akademik tezler, kadastro kayıtları, eski fotoğraflar ve büyüklerin anlattıkları birbirinden kopuk duruyordu. Sosyal medya grupları paylaşım için yeterliydi ama kalıcı, aranabilir ve kaynaklı bir kayıt sunmuyordu. Asıl zorluk teknik olmaktan çok editoryaldi: bir köy tarihi yazarken neyin belgeli, neyin olası, neyin hâlâ araştırılan bir iddia olduğu açıkça görünmeliydi. Ayrıca yaşayan kişilerin verisi ve aile kayıtları KVKK açısından hassastı.

Çözüm ve kapsam

Platform, her bilgiyi bir kaynak künyesine ve bir doğrulama seviyesine (doğrulandı, olası, araştırılıyor) bağlayan bir veri modeli üzerine kuruldu. Ziyaretçinin gördüğü başlıca bölümler:

• Tarih çizgisi: 1530 tarihli tahrir kaydından bugüne uzanan, her satırı kaynaklı ve doğrulama etiketli zaman çizelgesi.
• Araştırma yazıları ve yazarlar: 1838 ve 1840–41 nüfus defterleri, 1845 temettuat kayıtları, 1952 Kaman nüfus arşivi yangını gibi konularda kaynaklı makaleler; yazar profilleri ve yazı yorumları.
• Arşiv: Nüfus defteri taramaları, eski fotoğraflar ve yer görselleri. 1838 defterinde 114 kayıt incelendi; ad okuması bulunan 108 kayıt kaynak grubu olarak yayında, okunamayan adlar tahminle doldurulmadı.
• Mevki Atlası: Leaflet tabanlı köy haritası; tarla ve yer adları, TKGM kadastrosundan derlenen 1.361 parsel, parsel numarasıyla arama, tarihî kayıtlardaki yer adları ve her mevki için ayrı detay sayfası.
• Soyağacı ve mezarlık: d3-hierarchy ile çizilen, yakınlaştırılabilir aile ağacı; Türkçe karakter toleranslı ad/lakap araması, akrabalık yolu ve kişi kartları. Herkese açık ağaca yalnız vefat etmiş kişiler girer.
• Köy Defteri: Köylülerin ve ziyaretçilerin anı, selam ve yanıtlarını paylaştığı moderasyonlu alan; üyeler arası özel mesajlaşma ve engelleme.
• Katkı akışları: Belge, fotoğraf, anı veya düzeltme gönderme; fotoğrafta kişi etiketleme; yer ve aile bilgisi bildirimi. Katkılar puanlanır ve Onur Listesi'nde teşekkür edilir.
• Sesli Hafıza ve Köy Rehberi: Rızalı sözlü tarih kayıtları için gönderim akışı ve yalnız sitede yayımlanmış kaynaklara dayanan, her yanıtı kaynağına bağlayan soru-cevap rehberi.
• Köy Hizmetleri: Mezar bakımı, mezar yapımı ve köy ürünü taleplerini ilgili kişiye ileten aracılık bölümü; bilinçli olarak ödeme, sepet ve fiyat içermez.

Yönetim paneli

Ayrı bir Next.js yönetim panelinde editörler ve yöneticiler; tarih ve yazı içeriklerini, mevkileri (haritadan nokta seçerek), soyağacı kişilerini, sülaleleri ve evlilikleri, katkıları, fotoğraf etiketlerini, sesli hafıza kayıtlarını, Köy Defteri moderasyonunu, geri bildirim gelen kutusunu, hizmet taleplerini, puan ayarlarını, kullanıcı rollerini ve site ayarlarını yönetir. Rol modeli yönetici, editör ve kullanıcı ayrımına dayanır. Soyağacında farklı bir bilgi geldiğinde mevcut kayıt ezilmez; bir çakışma kaydı açılır, alan herkese açık tarafta “belirsiz — inceleniyor” olarak görünür ve editör karar verir.

Teknik mimari

Ön yüz Next.js 16 ve React 19 ile yazıldı; sayfalar sunucu tarafında oluşturulur. API, Bun üzerinde çalışan Fastify uygulamasıdır ve defter, mevki, soyağacı, fotoğraf etiketi, sesli hafıza, rehber, puan, bülten, yazılar ve telefonla giriş dâhil 22 alan modülüne ayrılmıştır. Veri MySQL'de tutulur; şema değişiklikleri doğrudan tablo değiştirme yerine sıralı seed dosyalarıyla yönetilir, böylece her kurulum aynı şemadan sıfırdan üretilebilir. Ortak işler (kimlik doğrulama, depolama, bildirim, site ayarları) paylaşılan bir backend paketinden gelir.

• Performans: Mevki Atlası'nın ilk HTML'inden parsel verisi çıkarıldı ve harita görünür olduğunda API'den yüklenir hâle getirildi; sayfanın HTML boyutu yaklaşık %86 küçüldü.
• SEO ve GEO: Her sayfa veritabanından gelen meta verilerle açılır; dinamik sitemap ve llms.txt, Article, Place, Person ve ItemList gibi JSON-LD işaretlemeleri vardır. Yazıların SEO puanı ve indekslenme kararı tek bir paylaşılan paketten hesaplanır.
• Dil ve URL: Site Türkçe yayın yapar; URL'ler dil öneki taşımaz, altyapı ileride ek dil açmaya hazırdır.
• Güvenlik ve KVKK: Yaşayan kişi kayıtları yalnız sahibine görünen özel alanda tutulur; üyelere özel kayıtların oturumsuz isteklerde sızmadığı negatif testlerle doğrulanır. Özel dosyalar herkese açık adres almaz; yüz tanıma kullanılmaz.
• Erişilebilirlik: Mobil öncelikli tasarım, üç kademeli yazı büyütme ve tarayıcının ses motoruyla sesli okuma.

Entegrasyonlar

Köy Rehberi ve Osmanlıca okuma yardımcısı Anthropic Claude API'si ile çalışır; sesli hafıza kayıtları Groq üzerindeki Whisper modeliyle metne dökülür ve özetlenir. Tüm yapay zekâ çıktıları taslak olarak işaretlenir ve editör onayı olmadan yayımlanmaz. Bunun yanında Google ile giriş ve SMS kodlu telefon girişi altyapısı, çift onaylı e-bülten, kullanıcı etkileşimleri için yöneticiye Telegram bildirimleri, Sentry hata izleme ve seçilen yazıların sosyal medyada paylaşılması için içerik kaynağı API'si bulunur.

Sonuç ve bugün

Platform bayramozukoyu.com adresinde yayında. Tarih, arşiv, mevki atlası, soyağacı, Köy Defteri ve araştırma yazıları aktif olarak kullanılıyor; içerik yeni arşiv okumalarıyla düzenli büyüyor. Sesli Hafıza ve Köy Hizmetleri bölümleri teknik olarak hazır, ilk rızalı kayıtları ve hizmet sağlayıcılarını bekliyor. Mimari, marka ve köy bilgisini koddan ayırdığı için aynı yapı başka bir köy veya dernek için ayar ve içerik paketiyle yeniden kurulabilir.